صنعت مبلمان ایران طی یک دهه اخیر یکی از صنایع رو‌به‌رشد و دارای ظرفیت صادراتی بالا بوده است؛ صنعتی که می‌تواند سهم قابل‌توجهی در اشتغال، تولید ملی و ارزآوری داشته باشد. با این حال، کارنامه اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان مبلمان ایران—به‌عنوان مهم‌ترین تشکل صنفی این حوزه—نیازمند بررسی دقیق، نقد منصفانه و بازخوانی برخی عملکردهاست؛ نقدی […]

صنعت مبلمان ایران طی یک دهه اخیر یکی از صنایع رو‌به‌رشد و دارای ظرفیت صادراتی بالا بوده است؛ صنعتی که می‌تواند سهم قابل‌توجهی در اشتغال، تولید ملی و ارزآوری داشته باشد. با این حال، کارنامه اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان مبلمان ایران—به‌عنوان مهم‌ترین تشکل صنفی این حوزه—نیازمند بررسی دقیق، نقد منصفانه و بازخوانی برخی عملکردهاست؛ نقدی که هدف آن تخریب نیست، بلکه تقویت صنف و احیای جایگاه واقعی مبلمان ایرانی است.
طبق نامه رسمی اتاق اصناف تهران در سال گذشته، انجمن‌ها حق استفاده از عنوان «اتحادیه» را ندارند. با این حال، این انجمن همچنان از نام اتحادیه استفاده می‌کند که برخلاف مقررات بوده و موجب گمراهی فعالان صنف می‌شود.*
در این گزارش، ضمن احترام به زحمات مدیران و اعضای این انجمن، به چند محور کلیدی می‌پردازیم که همواره از سوی فعالان صنف مطرح شده و همچنان محل پرسش و مطالبه است.
۱. نبود نقشه راه واحد برای صنعت مبلمان
با وجود قدمت چندساله این انجمن، هنوز نقشه راه رسمی، تصویب‌شده و عملیاتی برای آینده صنعت مبلمان ارائه نشده است؛ نقشه‌ای که مسیر پنج‌ساله و ده‌ساله صنعت را مشخص کند.
تولیدکنندگان بارها گلایه کرده‌اند که:
اهداف کلان اتحادیه شفاف نیست
برنامه عملی برای توسعه صادرات ارائه نمی‌شود
نقش انجمن در سیاست‌گذاری کلان کشور کمرنگ است
انجمن اگر می‌خواهد نقش «تشکل » را ایفا کند، باید سند راهبردی ارائه دهد، نه مجموعه‌ای از تصمیمات پراکنده و واکنشی.
۲. کمبود شفافیت در ارائه گزارش عملکرد
یکی از مهم‌ترین انتقادهای فعالان صنف، عدم انتشار گزارش‌های رسمی، دوره‌ای و قابل ارزیابی است.
سؤال‌هایی که بی‌پاسخ مانده‌اند:
دستاوردهای دقیق انجمن طی سال‌های اخیر چیست؟
چه تعداد جلسه کارشناسی منجر به نتیجه عملی شده؟
سهم انجمن در افزایش صادرات، بهبود استانداردها یا کاهش مشکلات تولیدکنندگان چه میزان بوده؟
 بودجه‌های دریافتی تشکل چگونه هزینه شده است؟
در حالی که بسیاری از تشکل‌های دنیا گزارش سالانه منتشر می‌کنند، هنوز در این انجمن شفافیت نظام‌مند دیده نمی‌شود.
۳. ضعف در حمایت واقعی از صادرکنندگان
گرچه انجمن «صادرکنندگان» را در عنوان خود دارد، اما فعالان صادراتی معتقدند که:
انجمن نقش مؤثری در حل مشکلات گمرکی، ارزی، حمل‌ونقل و نمایشگاهی ندارد
ورود به بازارهای جدید بیشتر بر عهده خود تولیدکنندگان است
رایزنی با سفارتخانه‌ها، رایزن‌های اقتصادی و بازارهای منطقه‌ای بسیار محدود بوده
این انتقادات نشان می‌دهد که انجمن باید دیپلماسی تجاری فعالتری داشته باشد و نقش «پیشران صادرات» را به‌صورت عملی ایفا کند.
۴. ناتوانی در حل مشکل مواد اولیه؛ چالشی که سال‌ها تکرار شده
بزرگ‌ترین بحران سال‌های اخیر صنعت مبلمان مواد اولیه، MDF، پارچه، یراق‌آلات و تجهیزات وابسته بوده است.
اگرچه انجمن بارها نسبت به این موضوع هشدار داده، اما:
نه سازوکار مشخصی برای تأمین پایدار ارائه شده
نه واردات هدفمند و منظم ایجاد شده
نه پیگیری‌ها به نتیجه عملی و ماندگار رسیده
نقد متخصصان این است:
«انجمن نتوانسته از قدرت چانه‌زنی خود استفاده کند و برای مشکل دائمی مواد اولیه، راه‌حل دائمی بسازد.»
۵. فاصله با بدنه واقعی صنف
بسیاری از تولیدکنندگان و فعالان کارگاهی، خصوصاً واحدهای کوچک و متوسط، احساس می‌کنند انجمن:
ارتباط مستقیم و منظمی با آنها ندارد
جلسات و تصمیمات بیشتر در حلقه محدود انجام می‌شود
صدای تولیدکنندگان کوچک کمتر شنیده می‌شود
در حالی که ۸۰٪ صنعت مبلمان ایران را واحدهای کوچک تشکیل داده‌اند، مشارکت این گروه در سیاست‌گذاری‌ها همچنان ضعیف است.
۶. کم‌بودن حضور مؤثر در بحران‌ها
صنعت مبلمان طی سال‌های اخیر با بحران‌های جدی روبه‌رو بوده: رکود مصرف، گرانی مواد اولیه، نوسان ارز، افزایش مالیات و…
انتقاد فعالان صنف این است که اتحادیه:
در بزنگاه‌های حساس کمتر دیده می‌شود
بیانیه‌ها و اقداماتش دیرهنگام است
نقش مطالبه‌گری قاطع در برابر دولت، وزارت صمت و تصمیم‌گیران ندارد
صنف انتظار دارد انجمن پرچمدار مطالبه‌گری باشد، نه ناظر منفعل.
۷. کمبود برنامه برای ارتقای طراحی و برندینگ ایرانی
درحالی‌که کشورهای ترکیه، ایتالیا و چین با «مدارس طراحی» و «برندهای بین‌المللی» صنعت مبلمان را جهانی کردند، در ایران:
انجمن برنامه جدی برای آموزش طراحی ارائه نکرده
مراکز طراحی و نوآوری وابسته به صنف شکل نگرفته
حمایت از برند‌سازی و بسته‌بندی صادراتی کمرنگ است
برای صنعت مبلمان بدون طراحی و برندینگ، رقابت جهانی تقریباً ناممکن است.
جمع‌بندی؛
انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان مبلمان ایران بدون تردید تلاش‌های ارزشمندی طی سال‌های گذشته داشته است؛ از حضور در نمایشگاه‌ها تا پیگیری برخی مشکلات تولیدکنندگان.
اما صنعت مبلمان امروز وارد مرحله‌ای شده که اداره آن با روش‌های سنتی امکان‌پذیر نیست.
صنف از انجمن می‌خواهد:
شفاف باشد
مطالبه‌گر باشد
برنامه‌محور باشد
به بدنه واقعی صنف نزدیک‌تر شود
قدرت چانه‌زنی ملی و بین‌المللی خود را افزایش دهد
این نقدها برای تضعیف نیست؛ بلکه دعوتی است برای بازگشت به نقش واقعی یک تشکل :
پیشرو، شفاف، مطالبه‌گر و توسعه‌محور.
 حمید رضا مرادی سردبیر اخبار اصناف